Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm thường xảy ra ở các nước nằm trong khu vực có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt là ở Việt Nam, gây ra những biến chứng nghiêm trọng thậm chí có thể tử vong. Do đó cần trang bị những kiến thức về nó, đặc biệt là đường lây truyền của bệnh để chủ động phòng tránh.

Xem thêm:

• Khi nào cần xét nghiệm sốt xuất huyết?
• Xét nghiệm máu sốt xuất huyết
• Sốt xuất huyết nên ăn gì?

Bệnh sốt xuất huyết là gì?

Là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra có thể lây thành những vụ dịch lớn. Bệnh thường xảy ra ở các nước nằm trong khu vực có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới. Ở Việt Nam, bệnh lưu hành rộng rãi kể cả thành thị và nông thôn. Bệnh thường xảy ra tập chung chủ yếu vào mùa mưa.

Virus Dengue thuộc chi Flavivirus gồm 4 típ được ký hiệu lần lượt là D1, D2, D3, D4. Cả 4 típ đều có thể gây bệnh và chúng thường luân phiên gây nên các vụ dịch. 4 típ này không có miễn dịch chéo nên khi người bệnh mắc 1 trong 4 tuýp vẫn có khả năng bị lại do các típ khác gây ra.

Sốt xuất huyết lây truyền như thế nào?

Sốt xuất huyết chỉ lây qua muỗi Aedes (muỗi vằn) đốt hút máu người mắc bệnh hoặc người nhiễm vi rút Dengue không triệu chứng, sau đó lại đốt người khỏe mạnh thì sẽ truyền virus cho người lành qua vết đốt. Do đó, sốt xuất huyết có thể lây lan sang người khác qua muỗi đốt và phát triển thành dịch. Trong ổ dịch sốt xuất huyết cứ 1 trường hợp mắc bệnh điển hình thì có hàng chục trường hợp mang virus tiềm ẩn, không có triệu chứng nhưng vẫn có khả năng là nguồn bệnh để lây cho người khác.

Khi vào mùa dịch, khó có thể chắc chắn mình không nằm trong ổ dịch hoặc người xung quanh không mang virus tiềm ẩn. Do đó, luôn cần chủ động phòng bệnh cho bản thân và gia đình.

Các đường lây truyền của sốt xuất huyết:

1. Muỗi vằn truyền bệnh

– Muỗi vằn thông qua việc cảm nhận khí CO2  mà phát hiện ra con người.

– Khi tiếp xúc với da người, muỗi nhả nước bọt lên da nạn nhân. Các chất trong nước bọt của muỗi hoạt động như chất khử trùng và gây tê.

– Muỗi dùng vòi khoan 1 lỗ trên da vào tìm kiếm mạch máu. Mỗi lần muỗi có thể hút lượng máu gấp 2 – 3 lần trọng lượng cơ thể.

– Khi muỗi chích đúng người bệnh, muỗi sẽ bị nhiễm virus Dengue. Muỗi nhiễm virus sẽ truyền bệnh SXH Dengue khi đốt người lành.

Như vậy con đường lây truyền sốt xuất huyết Dengue là muỗi mang virus Dengue đốt người lành.

2. Qua đường truyền máu

• Sốt xuất huyết Dengue có thể lây qua con đường truyền máu nếu người bị sốt xuất huyết mà hiến máu.
• Sốt xuất huyết Dengue cũng có thể lây truyền qua dụng cụ y tế như dùng chung bơm tiêm, kìm nhổ răng chưa được khử trùng…

Cho tới thời điểm hiện tại thì

• Chưa phát hiện ca sốt xuất huyết Dengue lây qua đường tình dục.
• Hiện tại cũng chưa ghi nhận ca bệnh nào lây từ máu người bệnh sang người lành qua tiếp xúc máu người bệnh với vết thương hở của người lành. Tuy nhiên để an toàn tốt nhất người lành vẫn nên đề phòng để tự phòng tránh bệnh.
• Mặc dù là bệnh do virus gây ra nhưng sốt xuất huyết Dengue không lây truyền qua đường hô hấp hoặc tiêu hóa.
• Chưa tìm được bằng chứng sốt xuất huyết Dengue lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình mang thai. Nhưng khi chuyển dạ con có thể bị sốt từ 1 – 2 tuần đầu đời. Phụ nữ mang thai bị sốt xuất huyết nặng có thể gây suy thai, sảy thai.

Muỗi sẽ truyền bệnh sốt xuất huyết lúc nào?

• Muỗi vằn chỉ đốt người vào ban ngày chứ không phải ban đêm. Thời kỳ cao điểm đốt người của nó là vào buổi sáng sớm và chiều tà, có thể đốt nhiều lần trong ngày nếu chưa no máu. Người dân Việt Nam thường chỉ có thói quen dùng màn vào ban đêm nên dù ban ngày ban vẫn bị muỗi vằn đốt và mắc bệnh.
• Muỗi thường trú đậu ở các xó tối trong nhà, thích đẻ trứng ở những vật chứa nước sạch trong khu dân cư. Muỗi sốt xuất huyết sinh sôi phát triển mạnh vào mùa mưa, khi nhiệt độ trung bình hàng tháng vượt trên 20°C do đó, thời điểm trong năm bệnh sốt xuất huyết Dengue phát triển mạnh nhất vào các tháng 7, 8, 9, 10. Những thời gian này, bạn cần chú ý để phòng bệnh hơn.
• Muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết thường đẻ trứng vào những dụng cụ chứa nước sạch trong nhà và khu vực quanh nhà như bể, thùng, lu, vại, thạp chứa nước sạch; chai lọ, lọ hoa, thùng bỏ không, rác thải, lốp hỏng có chứa nước đọng. Do đó, những khu vực đông dân cư có tập quán chứa nước sạch ở nhiều loại dụng cụ, nơi công trường xây dựng, khu vực đang đô thị hóa, nơi có nhiều đồ vật phế thải chứa nước mưa là những nơi rất thuận lợi cho dịch bệnh sốt xuất huyết bùng phát.

Hiện nay bệnh sốt xuất huyết không có vacxin phòng bệnh và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu nên dựa vào các đường lây bệnh để chúng ta chủ động phòng tránh bệnh sốt xuất huyết. Đặc biệt những đối tượng chưa mắc bệnh mà sống trong vùng dịch phải chủ động phòng tránh tích cực hơn tránh việc bệnh sốt xuất huyết lây lan thành ổ dịch lớn. Khi có dấu hiệu nghi ngờ bệnh phải chủ động đến các cơ sở y tế để được khám và điều trị tránh để bệnh nặng ảnh hưởng tới sức khỏe.